Katoličnost

Skoči na: navigacija, pretraga

KATOLIČAN - KATOLIČNOST (gr. καθολικη - vaseljenskost u smislu sabornosti, saboran): jedno od svojstava ili karakterističnih crta Crkve, pomenuto kako u Apostolskom tako i u Nikejskom Simvolu: "u jednu, svetu, sabornu i apostolsku Crkvu". Kao tehnički izraz, pojam katoličanska (saborna) Crkva (η καθολικη εκκλησια) prvi put je upotrebio Sveti Ignjatije Bogonosac: Gde je Hristos tamo je i katoličanska, tj. saborna Crkva (Smirnjanima 8, 2).

Katoličanski karakter Crkve [uredi]

Crkva ima katoličanski karakter, u smislu vaseljenosti, budući da je "poslata" da objavljuje Jevanđelje Hristovo "do kraja zemlje" (Dela 1,8). Katoličnost najbolje ukazuje na "ekumensko" otvaranje i misionarsku dinamičnost Crkve, pozvane da obuhvati sva mesta i sva vremena, sve kulture i narode na zemlji. Crkva je katolična i u odnosu na istoriju Spasenja budući da čuva kontinuitet sa njenim apostolskim poreklom potpuno manifestovanim na dan Pedesetnice. Ona je katolična i u smislu osvećenja u istoriji Carstva Božijeg, zajednice koja opitno najavljuje eshatološku zajednicu.

Zapadno i Istočno shvatanje katoličnosti [uredi]

Jedan ruski teolog iz savremene epohe smatra katoličnost unutarnjim svojstvom Crkve, što pokazuje i ruska reč "sobornaja" - "sobornost". Za razliku od Zapadne teologije koja katoličnost shvata u smislu geografske, zemaljske univerzalnosti, Pravoslavlje u ovom pojmu čuva smisao i osećanje punoće u zajednici sa Hristom. Katoličnost je pre svega način života u zajednici. Katoličnost obuhvata sferu ontološkoga ili božanskoga, a ne fenomenskog ili empirijskog. Reč je o unutarnjoj, vertikalnoj dimenziji Crkve, a ne o konkretnoj, horizontalnoj. Zato se i "rašćenje" Crkve sastoji u usavršavanju njene unutarnje punoće, unutarnje sabornosti, a ne u njenom prostornom, geografskom i brojčanom širenju. U tom smislu, ruski bogoslov Georgije Florovski piše: "Katoličnost nije kvantitativna ili geografska koncepcija. Ona ne zavisi ni u kom slučaju od univerzalnog širenja hrišćanstva. Univerzalnost Crkve jeste posledica ili projava, a ne uzrok ili osnov njene katoličnosti. Univerzalno širenje ili univerzalnost Crkve samo je vidljivi znak koji nije apsolutno nužan. Koncepcija o katoličnosti ne može se meriti njenim univerzalnim širenjem; univerzalnost je ne iskazuje tačno."

Pogrešna shvatanja katoličnosti [uredi]

Univerzalnost, dakle, ne iskazuje sadržaj katoličnosti. Izjednačavanjem ontološkog smisla katoličnosti sa empirijskim fenomenom univerzalnosti zasenjuje se ne samo apostolsko-misionarski karakter Crkve, sadržan u slanju Apostola, kao i silazak Svetoga Duha na Pedesetnici, nego i njen vidljivi aspekt, institucionalni, istorijski. Ovakvo redukovanje smisla katoličnosti gubi iz vida kosmičku dimenziju iskupljenja, odakle izvire i otvoreni i univerzalni karakter Crkve. I sam Sveti Kirilo Jerusalimski, koga G. Georgije Florovski navodi u prilog svoje teze, govori o katoličnosti u misionarskom kontekstu, stoga što je krštenje po suštini tajna sabornosti Crkve. Misija je apsolutno nužan kriterijum Crkve. Reči: "A Gospod svaki dan dodavaše Crkvi one koji se spasavahu" (Dela 2,47; up. Dela 6,7), nisu prosto istorijsko obaveštenje, nego ukazuju na širenje Carstva Božijeg kao na osnovni poziv Crkve. Univerzalnost je, dakle, eklisiološki fenomen. Ne treba smetnuti sa uma da je Pravoslavna Crkva tokom svoje istorije prebrodila teške časove koji joj nisu dopustili da širi svoje geografske granice, nego se usredsredila na unutarnju katoličnost (sabornost). Ovakva koncepcija katoličnosti iskazuje izvesnu istorijsku situaciju. Uz sve to, kašoličnosš nije apstraktan pojam. A eklisiologija koja ne shvata značaj vaseljenosti (univerzalnosti), izoluje Crkvu od istorije, sveta i kulture.